Түрк студенттерине орус тилиндеги кайтарым этиштерди окутууда системалык-функционалдык мамиле

 

Бул китеп 2020-жылы “Россия Элдердин Достугу Университети” Федералдык мамлекеттик автономдуу жогорку билим берүү мекемесинин Филология факультетинин Орус тили жана орус тилин чет тил катары окутуунун методикасы кафедрасында даярдалган “Түрк студенттерине орус тилиндеги кайтарым этиштерди окутууда бүтүндүү функционалдык мамиле” аттуу докторлук диссертациянын негизинде даярдалган.

Китепте түрк студенттеринин кайтарым этиштерди өздөштүрүү процессине бүтүндүү функционалдык мамиленин негизинде методикалык окутуу системасын түзүү максат кылынган.

Китептин биринчи бөлүмүндө орус тилиндеги кайтарымдуулук түшүнүгү грамматикалык категория жана тил педагогикасынын алкагында каралат. Орус тилиндеги кайтарым этиштердин классификациясы, алардын билдирүү формалары жана колдонуу ыкмалары, ошондой эле бул этиштерге мүнөздүү өзгөчөлүктөр чет өлкөлүк студенттердин орус тилин өздөштүрүүсү маселесинин алкагында сунушталат.

Китептин экинчи бөлүмүндө орус жана түрк тилдериндеги кайтарым этиштерге мүнөздүү өзгөчөлүктөр каралып, алардын семантикалык, түзүмдүк жана функционалдык окшоштуктары менен айырмачылыктары талданат.

Китептин үчүнчү бөлүмүндө орус жана түрк окумуштууларынын окуу китептеринде жана кошумча материалдарында орус тилиндеги кайтарым этиштер темасынын баяндалышы боюнча жүргүзүлгөн талдоолордун жыйынтыктары берилет. Алынган маалыматтардын негизинде окутуу системасынын негизги принциптери сунушталат.

Мындан тышкары, бул бөлүмдө табигый тил чөйрөсүнөн тышкары шарттарда орус тилин үйрөнүп жаткан ар түрдүү университеттердин Орус тили жана адабияты бөлүмдөрүнүн студенттери менен жүргүзүлгөн көзөмөлдөөчү изилдөөнүн жыйынтыктары каралат. Этиштерди колдонуудагы каталар тил илими жана тил педагогикасынын көз карашынан талданат. Кайтарым этиштерди колдонууда кездешкен кыйынчылыктар классификацияланып, билим берүү процессинде эске алынышы керек болгон маселелерге көңүл бурулат.

Жыйынтык бөлүмүндө изилдөөнүн жыйынтыктары жана бүтүндүү функционалдык мамиленин негизинде орус тилин чет тил катары үйрөнүп жаткан баштапкы жана орто деңгээлдеги түрк студенттери үчүн кошумча окуу материалдарын иштеп чыгууга багыт бере турган маселелер аныкталып, студенттерде туруктуу көндүмдөрдү калыптандырууга багытталган көнүгүүлөр системасы сунушталат.

Бул изилдөөнүн жыйынтыктары орус жана түрк тилдериндеги этиштерди изилдөө боюнча илимий иштерге, ошондой эле түрк аудиториялары үчүн даярдалган практикалык орус тили курстарына пайдалуу салым кошот деп үмүттөнүлөт.